ÖLÜYE KUR’AN OKUNUR MU?

Bu soruya benim cevabım çok net:

Evet, ölüye Kur’an okunur.

Ama bu konuda öyle bir tartışma yapılıyor ki, insan bazen “Biz Kur’an’ı anlamak için mi okuyoruz, yoksa birbirimizi susturmak için mi?” diye düşünmeden edemiyor.

Bir insan vefat etmiş yakınının başında Kur’an okuyunca hemen “Kur’an dirilere gönderildi, ölülere okunmaz” deniliyor.

Peki gerçekten Kur’an’daki “diri” ifadesinden sadece bedeni hayatta olan insanı mı anlamamız gerekiyor?

Bence mesele tam da burada başlıyor.

Kur’an’da Yâsîn Suresi’nde şöyle buyuruluyor:

“Bu Kur’an, diri olanı uyarmak ve inkârcılar hakkında sözün gerçekleşmesi için indirilmiştir.”
(Yâsîn, 36/70)

Buradaki “diri” kelimesini sadece “nefes alıp veren insan” diye anlamak bana Kur’an’ın bütünlüğünü dikkate almamak gibi geliyor.

Çünkü Kur’an’ın başka yerlerinde de kalbin diriliğinden, hakikate karşı açık veya kapalı olmaktan söz ediliyor.

Mesela Enfâl Suresi’nde:

“Ey iman edenler! Size hayat verecek şeylere sizi çağırdığı zaman Allah’ın ve Resûlü’nün çağrısına uyun.”
(Enfâl, 8/24)

Dikkat edin…

İnsan biyolojik olarak yaşıyor olabilir ama Allah’ın çağrısına karşı kalbi kapalıysa Kur’an onu gerçek anlamda “diri” kabul etmiyor.

Yani Kur’an’ın diliyle mesele yalnızca bedenin yaşaması değil, kalbin yaşamasıdır.

Bir insanın gözü açık olabilir ama hakikati görmeyebilir.

Kulağı duyabilir ama hakkı işitmeyebilir.

Kalbi atabilir ama hakikate kapalı olabilir.

Kur’an bunu çok daha açık bir şekilde anlatıyor:

“Onların kalpleri vardır, onunla kavrayamazlar; gözleri vardır, onlarla göremezler; kulakları vardır, onlarla işitmezler.”
(A‘râf, 7/179)

Demek ki Kur’an’ın sözünü ettiği “hayat”, yalnızca biyolojik hayat değildir.

Asıl hayat, hakikate açık olan kalbin hayatıdır.

O hâlde “Kur’an sadece dirilere gönderilmiştir” cümlesini kullanırken neyi kastettiğimize dikkat etmemiz gerekiyor.

Evet, Kur’an insanı uyarmak, ona yol göstermek, hayatını değiştirmek için indirilmiştir.

Ama buradan “Ölmüş bir insanın ardından Kur’an okunamaz” sonucu çıkarmak başka bir şeydir.

Çünkü Kur’an’da “Ölülerin arkasından Kur’an okumayın” şeklinde açık bir yasak yoktur.

İşte benim itirazım tam olarak buna.

Kur’an’da olmayan açık bir yasağı, Kur’an’ın bir ayetinden çıkartıp kesin din hükmü gibi insanların önüne koymak doğru mudur?

Ben doğru olduğunu düşünmüyorum.

Üstelik biz ölülerimizin ardından Kur’an okuduğumuzda, “Ey ölü, kalk da Kur’an’ın hükümlerini uygula” demiyoruz.

Biz Kur’an okuyoruz.

Sonra da:

“Allah’ım, okuduğum Kur’an’ın sevabını vefat eden yakınıma bağışlıyorum. Onu rahmetinle kuşat.”

diye dua ediyoruz.

Burada ibadet eden biziz.

Kur’an’ı okuyan biziz.

Dua eden biziz.

Allah’tan rahmet isteyen biziz.

Ölüye de bundan bir sevap ulaştırmasını Allah’tan diliyoruz.

Bunu Allah’ın kabul edip etmeyeceğine karar verecek olan da biz değiliz.

Allah’tır.

Zaten meseleye biraz daha geniş baktığımızda, yaşayan bir insanın yaptığı bazı güzel amellerin vefat eden kişiye fayda sağlayabileceği konusunda İslam geleneğinde güçlü bir kabul olduğunu görüyoruz.

Bir evlat annesi veya babası için dua ediyor.

Sadaka veriyor.

Bir hayır yapıyor.

Peki bunların sevabını vefat eden yakınına bağışlamasında sakınca görmeyenler, aynı insanın Kur’an okuyup sevabını bağışlamasına neden kesin bir dille karşı çıkıyor?

Ben burada bir çelişki görüyorum.

Elbette bu konuda âlimler arasında farklı görüşler vardır.

Ama farklı görüşün olması, diğer görüşü savunan insanı hemen yanlış, sapmış veya bid’at ehli ilan etme hakkını kimseye vermez.

Ben kendi açımdan şunu söylüyorum:

Ölüye Kur’an okunur.

Okuyan kişi de Kur’an’dan nasibini alır.

Ölü için de Allah’tan rahmet ve sevap niyaz edilir.

Bunun Allah katındaki karşılığını tayin etmek ise bize düşmez.

Bir de şu noktayı unutmayalım:

Kur’an sadece ölülerin arkasından okunacak bir kitap değildir.

Kur’an öncelikle bizim için, yaşayan hayatımız için gönderilmiştir.

Bunu kesinlikle unutmamalıyız.

Bir yakınımız öldüğünde onun arkasından Yâsîn okumak güzel de, biz hayattayken Yâsîn’in bize söylediklerini duymuyorsak burada ciddi bir problem vardır.

Kur’an’ı cenazede okuyup hayatımızda yaşamıyorsak, asıl sorgulanması gereken belki de budur.

Ben ölülerimizin arkasından Kur’an okunmasına karşı çıkılmasını doğru bulmuyorum.

Ama Kur’an’ın sadece ölünün arkasında okunup sonra rafa kaldırılmasını da doğru bulmuyorum.

Ölüye Kur’an okuyalım.
Diriyken de Kur’an’ı yaşayalım.

Çünkü Kur’an’ın “diri” dediği insan, yalnızca kalbi atan insan değildir.

Hakikate açık olan insandır.

Allah’ın ayetini duyduğunda kalbi titreyen insandır.

Kendisine yanlışını gösterdiğinde kibirlenmeyen insandır.

Gözleriyle sadece dünyayı değil, hakikati de görmeye çalışan insandır.

Kulaklarıyla sadece sesi değil, Allah’ın çağrısını da duyan insandır.

İşte böyle bakınca Yâsîn Suresi’ndeki:

“Diri olanı uyarsın.”

ifadesinin ne kadar derin olduğunu anlıyoruz.

Kur’an yaşayan insana hayat vermek için okunur.

Ama bu, ölünün ardından Kur’an okunmasına yasak koymaz.

Benim kanaatim budur.

Bir insan annesinin, babasının, eşinin, kardeşinin veya evladının ardından Kur’an okumak istiyorsa okusun.

Kalbiyle okusun.

Samimiyetle okusun.

Sonra ellerini açıp:

“Allah’ım, okuduğum Kur’an’ın sevabını ona ulaştır. Onu bağışla, ona rahmet et.”

desin.

Bundan dolayı kimseyi ayıplamasın, kimse de onu ayıplamasın.

Çünkü bizim vazifemiz Allah’ın rahmetinin sınırlarını çizmek değil.

Biz dua ederiz.
Biz Kur’an okuruz.
Biz sevabını bağışlarız.
Kabul edip etmeyecek olan Allah’tır.

Ve belki de bu meselede hepimizin hatırlaması gereken en önemli şey şudur:

Kur’an ölülerimizin ardından okunabilir; fakat Kur’an’ın asıl muhatabı, hayattayken kalbini hakikate açan insandır.

Öyleyse ölünün ardından Kur’an okumayı tartışırken, önce kendi kalbimize bakalım.

Acaba biz gerçekten diri miyiz?

Selam ve Dûa ile…